Termi 'enterprise' dhe 'entrepreneurship' shpesh përdoren me të njëjtin kuptim, nuk ka shumë ndryshimin midis tyre. 

Aktivitetet 'Enterprising' , ku shumica e aktorëve tek TVET fokusohen, i mundëson studentëve të zhvillojnë aftësi ndërpersonale si lidershipi, motivimi, mendimi kritik, zgjidhja e problemeve, puna në grup, komunikimi dhe aftësitë prezantuese.  'Entrepreneurship' inkurajon studentët të zbulojnë mundësitë e vetë-punësimit duke filluar një sipërmarrje. Ka një fokus të madh tek zhvillimi i ideve të biznesit dhe aftësive si kërkimi i tregut, planifikimi dhe financimi, dhe dhënia e aksesit ndaj shërbimeve të biznesit.

Tek Northern Regional College në Irlandën e Veriut, kemi hyrë në një partneritet ndërkombëtar të TVET me kolegje nga Spanja, Portugalia dhe Finlanda për të shqyrtuar një qasje të re për të forcuar arsimin sipërmarrës. Fusha jonë e fokusit? Plani i biznesit.

Përfundimi i një plani biznesi është një masë e rëndësishme e suksesit për shumë programe mbështetëse të agjensisë për fillimin e sipërmarrjeve. Për të tërhequr investime kapitale, plani i biznesit mbetet, me të drejtë ose jo, matjen e angazhimit të sipërmarrësit në të ardhmen afatshkurtër dhe afatmesme të biznesit të tyre.

Ndërsa shumë kolegje TVET që kërkojnë të zhvillojnë mendimin sipërmarrës dhe veprimin midis nxënësve të tyre theksojnë rëndësinë e planit të biznesit, provohet të jetë aktiviteti më pak popullor dhe rrjedhimisht më pak i praktikuar midis nxënësve të TVET.

Një qasje e re e planit të biznesit

Partneriteti me Erasmus+, sipërmarrja është jetësore, po pilotohet një model i planit të biznesit duke përdorur gjuhën bashkëkohore të studentëve TVET. Përqasja fokusohet tek pesë karakteristika të sipërmarrjes: vizioni, inovacioni, puna në grup, realizimi dhe lidershipi.

Modeli eshte një përshtatje e librit më të shitur 'Winning fom Within' e EA Fox (2013), e cila thekson katër karakteristika që janë të nevojshme për sukses.

  1. Ëndërrimtari: vizioni, inovacioni, kreativiteti, të menduarit për të ardhmen, gjenerimi i ideve
  2. Mendimtari: kërkimi, faktet, analiza e riskut, kërkimi i tregut
  3. Luftëtari: performanca, detyrat, lista e gjerave për të bërë, afatet, planet
  4. I dashuruari: njerëzit, lidhjet, njerëzit që njeh, komunikimi, kontaktet, klientët.

Duke u fokusuar në këto fjalë përshkruese, studentët e TVET janë më mirë në gjendje të kuptojnë aftësitë kritike të nevojshme për të hyrë në një sipërmarrje të re. Termi 'i dashuruar' ngjall një përgjigje pozitive, duke sugjeruar rëndësinë e zhvillimit të një marrëdhënieje të qëndrueshme dhe afatgjatë. Termi 'mendimtar' nënvizon rëndësinë e marrjes së kohës për grumbullimin e të dhënave dhe analizimin e tyre. 'Luftëtar' është një thirrje për veprim, 'ëndërrimtari' sjell zgjidhje të reja për problemet.

Studentët tanë TVET e kanë kuptuar dhe përshtatur këtë model shumë shpejt. Ai i ka inkurajuar ata që të angazhohen në debate  dhe të diskutojnë idetë e tyre përmes projekteve të bazuar në probleme. E gjithë kjo përfundimisht çon në zhvillimin e një plani biznesi, pa përdorur në të vërtetë termin 'plan biznesi'.

Përveç kompetencës gjuhësore dhe digjitale, BE-ja pranon se kompetencat transversale duke përfshirë një ndjenjë iniciative dhe sipërmarrëse, të mësuarit, ndërgjegjësimi kulturor dhe përgjegjësia shoqërore dhe qytetare, janë të nevojshme për t'i bërë individët më fleksibël dhe, prandaj, të përgjegjshëm ndaj nevojat e një ekonomie moderne (Kompetencat kryesore për të mësuarit gjatë gjithë jetës, 2006). Përmbajtja e programit të çdo programi sipërmarrës duhet të marrë në konsideratë nivelin dhe shkallën në të cilën po trajtohen këto kompetenca transversale.

Gjatë vitit të parë të Sipërmarrja është jetësore, studentët tanë po i përqafojnë këto kompetenca. Duke punuar në grupe ndërkombëtare, ata kanë zhvilluar idetë e tyre të biznesit dhe propozimet e tyre gjatë një planifikimi biznesi në Spanjë.

Paneli gjykues, i përbërë nga drejtuesit e bizneseve lokale, sipërmarrësit dhe ekspertët e pavarur të agjencive fillestare nga Spanja dhe Britania e Madhe, i lavdëroi studentët për "qartësinë e vizionit, kuptimin e tregut dhe nevojat e konsumatorëve, parashikimet reale financiare dhe veprimet e mundshme" . Nxënësit u përgëzuan gjithashtu për 'njohuritë e tyre në dobësitë e tyre dhe si të ndërtonin kapitalin e tyre social', të cilin gjyqtarët thoshin se rrallë përfshiheshin në një fushë të sipërmarrjes. Çfarë mund të kërkoni më shumë nga një plan biznesi te suksesshëm?

Për të lexuar më shume rreth 'Sipërmarrja është jetësore' kontaktoni Irvine Abraham tek Kolegji Rajonal Verion.

Gjithashtu, Irvine do ju përgjigjet pyetje tuaja për sipërmarrjen. Shikoni biografinë e tij dhe shkruani pyetjen tuaj këtu.